شهر خامنه در استان آذربایجان شرقی در بخش مرکزی شهرستان شبستر به فاصله ۷۲ کیلومتری از غرب تبریز ودر فاصله ۵ کیلومتری غرب شهرستان شبستر در مختصات جغرافیایی طول شرقی ۴۵ درجه و ۳۷ دقیقه و عرض شمالی ۱۲ دقیقه در ارتفاع ۱۵۶۰ متری از سطح دریا قرار گرفته است.

شهر خامنه منتسب به “شهر ولایت” در دامنه جنوبی رشته کوه میشو در حوزه دریاچه ارومیه با اقلیم سرد و خشک و با جمعیتی بالغ بر 3500 نفر واقع شده است.

در کتاب وقفنامه رشیدی که به دستور وزیر با کفایت غازان خان نگاشته شده، چند نام برای شهر خامنه ذکر گردیده که در ذیل به آنها اشاره می شود؛

در صفحه ۳۶۳ این کتاب، نام «دیده کده» در تعیین محدوده شرقی قریه کوزه کنان برای شهر خامنه ذکر شده است و این نام یعنی دیده کده قدیمی ترین نامی است که از متون تاریخی برای شهر خامنه بدست آمده است همچنین در صفحه ۳۷۶ وقف نامه رشیدی نام «غیاث آباد» در تعیین محدوده جنوبی قریه دارایان برای شهر خامنه ذکر شده است. کتاب وقف نامه رشیدی هم اینک در کتابخانه مرکزی تبریز نگهداری می شود.

در کتب مربوط به دوران صفویه، محل وفات اولین وزیر شاه اسماعیل(امیر نجم الدین رشتی) را شهر خامنه ذکر کرده اند و این نام یعنی “خامنه” آخرین نامی است که تا به امروز برای شهر خامنه مورد استفاده قرار گرفته است.

برابر اسناد موجود در موزه هدایای خامنه در سال ۱۳۱۲ شمسی قصبه خامنه توسط اهالی شهر به مبلغ یازده هزار تومان از نظام دوله رفیعی که خود را مالک خامنه می دانست خریداری و در سال ۱۳۱۵ به شهر تبدیل شد و در سال ۱۳۳۷ به اتحادیه شهرداری های کشور پیوست.

وجه تسمیه شهر خامنه برابر اظهارات ریش سفیدان، از زمان حکومت صفویه که مردم آن به شغل تولید متقال مشغول بوده اند به معنای آذری کلمه متقال بر می گردد.

خامنه در گذشته محل تولید پارچه و پشم بوده است. از آنجایی که ترکیب اصلی اولیه پارچه به نام (خامه) مشهور بود، رفته رفته پس از گذشت ایام نام این شهر به نام قدیم آن «خومنا» و به تدریج به نام خامنه تبدیل گردیده است این وجه گواه این مطلب است که خامنه از زمانهای دور قطب صنعتی منطقه محسوب می شده است. زمانی که از کارخانجات پارچه بافی و رنگ رزی خبری نبود پارچه بافی در خامنه متداول و پارچه های دست بافت خامنه در شهر کوزه کنان با چاپ به چیت مخصوصی تبدیل و به خارج صادر می شد.